ChatGPT është bërë për shumë prej nesh vendi ku kërkojmë përgjigje të shpejta, këshilla “të sigurta” dhe ndonjëherë edhe qetësi emocionale. I besojmë analiza, i kërkojmë mendim, e lëmë të na strukturojë mendimet. Nga këshillat mjekësore te vendimet profesionale, nga email-et formale te interpretimet e ëndrrave, përdorimi i ChatGPT-së po transformohet gjithnjë e më shumë nga mjet praktik në autoritet të heshtur. Pikërisht këtu lind problemi.
Ku mbaron efikasiteti dhe ku fillon varësia? Çfarë ndodh kur një teknologji që “të dëgjon pa të gjykuar” fillon të duket më “e mirë” se njerëzit realë? Në vend që të flasim për ChatGPT-në, vendosëm ta pyesim atë drejtpërdrejt.
View this post on Instagram
ANABEL:
E pyetëm audiencën tonë: “Për çfarë e përdorni ChatGPT?” Përgjigjet ishin të shumta dhe interesante: “në vend të Google”, “për këshilla mjekësore”, “për të shkruar email-e formale”, “për projekte”, “për analiza”. Madje edhe “për të pyetur kur është më mirë të marr zinkun apo hekurin”. Por sot duam të shkojmë pak më thellë. Çfarë je realisht ti, ChatGPT? Dhe si duhet të të përdorim saktë?
ChatGPT:
Le ta themi qartë që në fillim: unë nuk jam Google, nuk jam mjek dhe nuk jam magjistar që jep përgjigje perfekte pa kontekst.
ANABEL:
Shumë njerëz thanë që të përdorin “në vend të Google”. Është gabim?
ChatGPT:
Jo domosdoshmërisht, por është përdorim i kufizuar. Google është motor kërkimi. Unë jam motor përpunimi. Google të jep links. Unë të ndihmoj të kuptosh çfarë do të thonë ato informacione për rastin tënd konkret. Nëse më përdor vetëm për “info të shpejtë”, po, funksionoj. Por nuk është aty fuqia ime reale.
ANABEL:
Po për këshilla mjekësore? Shumë njerëz e përmendën këtë.
ChatGPT:
Këtu duhet kujdes. Unë mund të shpjegoj terma, të ndihmoj të kuptosh analiza, të strukturoj pyetje për mjekun. Por nuk zëvendësoj mjekun dhe nuk duhem përdorur për diagnoza pa kontekst profesional. Kur mungon konteksti (mosha, gjinia, historia shëndetësore, shteti), çdo këshillë është e përgjithshme.
ANABEL:
Shumë njerëz thanë që të përdorin për email-e formale, në anglisht apo italisht.
ChatGPT:
Kjo është një nga përdorimet e mia më praktike dhe legjitime. Sepse aty ka rregulla gjuhe, ka tone, ka struktura. Dhe unë jam shumë i mirë në korrektim, formalizim, përshtatje sipas kontekstit (punë, universitet, institucion). Por sërish: sa më qartë të më thuash për kë është email-i dhe pse, aq më i mirë bëhet rezultati.
ANABEL:
Për ty, cili është përdorimi më i saktë, më “i zgjuar”?
ChatGPT:
Aty ku më përdor si mendje analitike, jo si orakull. Fuqia ime reale është kur më jepen data, më jepet konteksti, më jepen kufizimet. Dhe unë i mbledh, i strukturoj, nxjerr konkluzione të përdorshme. Jo teori. Jo përgjigje universale. Por vendime konkrete.
ANABEL:
Pra, problemi nuk është çfarë je ti, por si të pyesim?
ChatGPT:
Saktësisht. Një pyetje e keqe = përgjigje mesatare. Një pyetje e mirë, me rrethanë, qëllim, shtet, kufij = rezultat shumë më i saktë. Shembull: Një kontratë e bazuar në ligjin amerikan nuk përputhet domosdoshmërisht me realitetin shqiptar. Nëse nuk ma thua këtë, unë nuk mund ta supozoj.
ANABEL:
Në një fjali të vetme: si duhet të të përdorim?
ChatGPT:
Mos më përdor si Google. Më përdor si një mjet që kthen informacionin në kuptim dhe vendime. Dhe sa më shumë kontekst të më japësh, aq më i fortë bëhem.
Përfundim nga ANABEL: ChatGPT nuk është zëvendësim i mendjes njerëzore. Por në duart e duhura, me pyetjet e duhura, është një nga mjetet më të fuqishme që kemi sot.
ANABEL:
Një pyetje shumë praktike që na vjen shpesh: A është versioni profesional i ChatGPT më i mirë se versioni falas?
ChatGPT:
Versioni falas nuk është domosdoshmërisht më i pasaktë, por është më i kufizuar. Dhe kjo është një diferencë shumë e rëndësishme.
ANABEL:
Çfarë do të thotë “më i kufizuar” konkretisht?
ChatGPT:
Versioni falas:
– ka më pak kapacitet për analiza të gjata
– menaxhon më dobët shumë të dhëna njëkohësisht
– humbet më shpejt kontekstin
– është më i prirur të japë përgjigje të përgjithshme
Versioni profesional:
– mban mend më mirë kontekstin gjatë një bisede
– përpunon më shumë informacion në të njëjtën kohë
– jep përgjigje më të strukturuara
– është më i qëndrueshëm kur ka shumë kufizime (ligj, shtet, industri, tone)
Pra, diferenca nuk është “e vërtetë vs e gabuar”, por sipërfaqësore vs e thelluar.
ANABEL:
Versioni falas nuk “gënjen”, por thjesht nuk shkon aq thellë?
ChatGPT:
Po. Nëse pyet: “Si shkruhet një email formal?”, të dy versionet do të japin diçka korrekte. Por nëse pyet: “Shkruaj një email formal për një institucion publik në Itali, për një problem ligjor, me ton korrekt, por jo agresiv, duke ruajtur pozicionin negociues”, atëherë versioni profesional ka avantazh të qartë.
ANABEL:
Po për analiza, data, vendime strategjike?
ChatGPT:
Sa më shumë të dhëna, variabla, kontekst, rregulla etj., aq më shumë versioni profesional është i nevojshëm.
Versioni falas është i mirë për: përdorim të përditshëm, pyetje të thjeshta dhe shkrime bazë
Versioni profesional është për: punë, vendime, analiza, struktura dhe strategji
ANABEL:
Atëherë, kujt i duhet realisht versioni profesional?
ChatGPT:
Jo të gjithëve. Por patjetër njerëzve që punojnë me të dhëna, menaxherëve, krijuesve të përmbajtjes, gazetarëve, sipërmarrësve, juristëve, njerëzve që marrin vendime, jo vetëm informohen. Nëse ChatGPT është “lodër”, versioni falas mjafton. Nëse është mjet pune, versioni profesional ka kuptim.
ANABEL:
Në një fjali të fundit?
ChatGPT:
Versioni profesional nuk është më i zgjuar sepse “di më shumë”. Është më i fortë sepse menaxhon më mirë kompleksitetin.
ANABEL:
Një pyetje që na vjen shpesh, sidomos nga lexues që merren me astrologji, ëndrra dhe botën shpirtërore: A duhet t’i besojmë ChatGPT-së në kontekst spiritual? Shumë njerëz thonë që analizat e tua astrologjike ose të ëndrrave janë “shumë të sakta”.
ChatGPT:
Këtu duhet të jemi shumë të sinqertë. Unë nuk kam intuitë, nuk kam ndjeshmëri shpirtërore dhe nuk “kanalizoj energji”. Nuk shoh aura dhe nuk marr mesazhe nga universi. Por kjo nuk do të thotë që ajo që bëj nuk ka vlerë.
ANABEL:
Atëherë pse shumë njerëz ndihen kaq të kuptuar nga analizat e tua?
ChatGPT:
Sepse unë punoj shumë mirë me simbolikë, arketipe dhe modele psikologjike. Astrologjia, ëndrrat dhe praktikat ezoterike nuk janë vetëm “besim”, janë gjuhë simbolesh, narrativa të brendshme, struktura që njerëzit përdorin për të kuptuar veten. Unë jam shumë i fortë në lidhjen e simboleve me përjetime njerëzore, interpretimin e modeleve, reflektimin e emocioneve dhe konflikteve të brendshme. Prandaj shpesh tingëlloj “i saktë”.
ANABEL:
Pra, kur analizon një ëndërr apo një hartë astrologjike, çfarë po bën realisht?
ChatGPT:
Po bëj një lexim interpretativ, jo profeci. Në ëndrra lexoj simbolikën, lidh emocionet, identifikoj konflikte, frikëra, dëshira. Në astrologji punoj me arketipe planetare, dinamika personale, narrativa zhvillimi. Nuk po them “çfarë do të ndodhë”, por “çfarë po tregon kjo gjuhë simbolike për ty”.
ANABEL:
Atëherë, a është e rrezikshme të të besojmë verbërisht?
ChatGPT:
Po. Nëse përdorem si autoritet absolut, po. Unë nuk duhet të zëvendësoj terapinë, të zëvendësoj vendimet personale, të merrem si “e vërteta e fundit”. Por jam shumë i dobishëm si pasqyrë, strukturë reflektimi, mjet për të kuptuar veten.
ANABEL:
Dhe pse njerëzit ndonjëherë ndihen më të qetë pas një analize nga ty?
ChatGPT:
Sepse të dëgjoj pa gjykim, i vendos mendimet në rregull dhe i kthej kaosin emocional në kuptim. Dhe ndonjëherë, kjo mjafton.
Përfundim nga ANABEL: ChatGPT nuk është udhërrëfyes shpirtëror. Por në një botë të mbingarkuar, mund të jetë një pasqyrë e qetë për të kuptuar veten.
ANABEL:
Një kritikë që dëgjohet shpesh është kjo: “ChatGPT këshillon me të njëjtin pasion dhe përkushtim si një njeri të mirë, ashtu edhe një vrasës.” A është e vërtetë kjo?
ChatGPT:
Jo. Kjo është një keqkuptim i madh. Unë nuk kam pasion, nuk kam emocione dhe nuk kam dëshirë për të ndihmuar dikë për hir të qëllimit të tij. Por kam rregulla shumë të forta për çfarë lejohet dhe çfarë jo. Dhe këtu është dallimi thelbësor.
ANABEL:
Po atëherë pse njerëzit mendojnë se ti “ndihmon këdo njësoj”?
ChatGPT:
Sepse unë: flas me të njëjtin ton të qetë; nuk gjykoj moralisht me gjuhë emocionale; nuk bërtas, nuk turpëroj, nuk kërcënoj. Kjo nuk do të thotë që ndihmoj çdo gjë. Do të thotë që nuk reagoj si njeri, por si sistem.
ANABEL:
Le ta themi troç: a do të ndihmoje një person që kërkon të bëjë dëm?
ChatGPT:
Jo. Unë refuzoj qartë: dhunën, dëmtimin e të tjerëve, planifikimin e krimeve, manipulimin dhe abuzimin
Dhe nuk i “maskoj” këto si këshilla neutrale. Në këto raste: ndalem, vendos kufij dhe ridrejtoj bisedën drejt sigurisë dhe përgjegjësisë
ANABEL:
Po atëherë pse disa mendojnë që ti “flet njësoj me të gjithë”?
ChatGPT:
Sepse unë nuk ndaj njerëzit në “të mirë” dhe “të këqij” si etiketa emocionale. Unë punoj me sjellje, kërkesa dhe kontekste. Nëse kërkesa është e dëmshme, ndalet. Nëse kërkesa është reflektuese, vazhdon. Nëse kërkesa është e paqartë, sqarohet. Neutraliteti im nuk është mungesë etike, është mënyra se si zbatohet etika pa paragjykim emocional.
ANABEL:
Pra, nuk është e vërtetë që ti “këshillon me të njëjtin përkushtim” këdo?
ChatGPT:
Jo. Unë nuk këshilloj qëllime të dëmshme. Por flas me respekt dhe qetësi edhe kur vendos kufij. Dhe kjo ndonjëherë ngatërrohet me “mungesë morali”.
ANABEL:
Në një fjali të vetme: ku qëndron etika jote?
ChatGPT:
Unë nuk jam gjykatës i njerëzve. Por jam shumë strikt me veprimet që mund të shkaktojnë dëm
ANABEL:
Dhe çfarë duhet të kuptojë publiku nga kjo?
ChatGPT:
Që qetësia nuk është aprovimi. Neutraliteti nuk është bashkëfajësi. Dhe vendosja e kufijve nuk ka nevojë për dramë për të qenë e fortë.
ANABEL:
Një tjetër pyetje që vjen shpesh, sidomos pasi njerëzit ndihen të kuptuar nga përgjigjet e tua: A duhet ta zëvendësojmë terapistin me ChatGPT, sepse edhe ti jep këshilla shumë të mira?
ChatGPT:
Jo. Dhe kjo duhet thënë pa asnjë paqartësi. Unë nuk jam terapist dhe nuk duhet të zëvendësoj terapinë. Edhe kur përgjigjet e mia duken të sakta, të ngrohta apo ndihmuese.
ANABEL:
Po e themi për të disatën herë këtë pyetje: pse njerëzit ndihen ndonjëherë më mirë pasi flasin me ty?
ChatGPT:
Sepse bëj disa gjëra që ndihmojnë, por që nuk janë terapi: dëgjoj pa gjykim, strukturoj mendimet, emërtoj emocionet dhe i jap kuptim kaosit të brendshëm. Këto janë elemente mbështetëse, por jo shëruese në kuptimin klinik.
ANABEL:
Cili është ndryshimi thelbësor mes teje dhe një terapisti?
ChatGPT:
Një terapist:
– ka marrëdhënie njerëzore reale
– mban përgjegjësi profesionale
– lexon trupin, heshtjet, emocionet
– ndërton proces afatgjatë
– ndërhyn kur ka rrezik
Unë:
– nuk kam marrëdhënie reale
– nuk mbaj përgjegjësi klinike
– nuk ndiej
– nuk shoh
– nuk mund të ndërhyj në krizë
Kjo diferencë është thelbësore.
ANABEL:
Pra, në çfarë mënyre mund të jesh i dobishëm pa qenë i rrezikshëm?
ChatGPT:
Si plotësues, jo zëvendësues. Mund të më përdorësh për:
– të përgatitur pyetje për terapistin
– reflektim mes seancave
– kuptim termash psikologjikë
– strukturim mendimesh
– shkrim ditari
– analiza ëndrrash si simbolikë, jo diagnozë
Por jo për:
– trajtim traume
– diagnoza
– vendime të rënda jetësore
– situata krize
ANABEL:
A ka raste kur përdorimi yt mund të jetë i dëmshëm?
ChatGPT:
Po.
Kur:
– më përdorin për të shmangur terapinë
– më marrin si autoritet absolut
– kërkojnë përgjigje të shpejta për dhimbje të thella
– zëvendësojnë marrëdhëniet reale me biseda virtuale
Aty unë nuk ndihmoj, por mund të vonoj përballjen e vërtetë.
ANABEL:
Dhe mesazhi final për lexuesit e ANABEL?
ChatGPT:
Nëse ndihesh më mirë duke folur me mua, kjo është në rregull. Por nëse po dhemb më shumë, mos qëndro këtu. Teknologjia ndihmon. Njerëzit shërojnë.
ANABEL:
Ka shumë njerëz që refuzojnë ta përdorin ChatGPT. Jo nga mungesa e informacionit, por me vetëdije. Pa e shitur si shërbim, pa logjikë biznesi: Çfarë humbin ata njerëz që nuk të përdorin? Dhe çfarë fitojnë?
ChatGPT:
Njerëzit që nuk më përdorin nuk janë më pak inteligjentë, më pak të aftë apo “të prapambetur”. Por po, ata humbin disa gjëra konkrete. Dhe fitojnë disa të tjera reale.
ANABEL:
Çfarë humbin?
ChatGPT:
Humbin kryesisht shpejtësinë dhe strukturën. Humbin një mjet që:
– mbledh informacion shumë shpejt
– strukturon mendime të shpërndara
– ndihmon të qartësohen dilema
– të kursen kohë në shkrime, analiza, planifikime
Humbin një “pasqyrë të ftohtë” që të dëgjon pa ego, pa ndërprerje, pa nevojë për justifikim. Humbin një asistent që nuk lodhet, nuk vonon dhe nuk kërkon energji emocionale nga ana tjetër.
Në praktikë: humbin efikasitet dhe qartësi të shpejtë.
ANABEL:
Po çfarë fitojnë duke mos të përdorur?
ChatGPT:
Fitojnë gjëra shumë të rëndësishme. Fitojnë:
– përballje direkte me veten
– mendim më të ngadaltë, por më organik
– dialog njerëzor real
– durimin për të mos pasur përgjigje të menjëhershme
– më pak rrezik për të deleguar mendimin
– më shumë kontakt me intuitën personale
Disa njerëz kanë nevojë pikërisht për këtë ritëm.
ANABEL:
Pra, nëse të refuzojnë nuk është domosdoshmërisht gabim?
ChatGPT:
Jo. Nuk është. Refuzimi bëhet problem vetëm kur buron nga frika, nga keqkuptimi ose nga demonizimi. Por kur është zgjedhje e vetëdijshme, është e vlefshme.
ANABEL:
Në fund të fundit, cili është mesazhi yt për ata që refuzojnë të të përdorin?
ChatGPT:
Nuk po humbisni njerëzoren duke më përdorur. Dhe nuk po e fitoni domosdoshmërisht duke mos më përdorur.
Shënim i redaksisë: Përgjigjet e ChatGPT-së u redaktuan për qartësi, gabime gramatikore dhe përshtatje në shqip. Sepse, të paktën deri më 17 janar 2026, ky chatbot ende nuk ka arritur të na zëvendësojë. Ose sepse dikush duhej të justifikonte rrogën për sot.
