Foto: Brigitte Bardot

Ikonë për fantazinë e shumë burrave dhe grave, viktimë e ndërhyrjes së pamëshirshme të medias, mbrojtëse e flaktë e kafshëve, por edhe zë i urrejtjes racore, me qëndrime që me kalimin e viteve u bënë gjithnjë e më të errëta.

Brigitte Bardot ka ushqyer imagjinatën kolektive për dekada me radhë: nga ëndërrimet erotike të kinemasë franceze të viteve ’50 dhe ’60, deri te busti i famshëm i vitit 1969 ku Brigitte shërbeu si model për Marianne, simbolin e Republikës Franceze.

Brigitte Bardot si busti i parë i Marianne.
Marianne ka qenë personifikimi kombëtar i Republikës Franceze që nga Revolucioni Francez, si një emblemë e lirisë, barazisë dhe arsyes, si dhe një portretizim i Perëndeshës së Lirisë.

Me vdekjen e saj më 28 dhjetor, u shemb edhe një tjetër iluzion, këtë herë i një brezi më të ri. Këngëtarja Chappell Roan reagoi ndaj lajmit të ndarjes nga jeta të Bardot, në moshën 91-vjeçare, duke postuar në Instagram një foto të saj në kulmin e famës, me flokët karakteristike të fryra. “Pusho në paqe, znj. Bardot”.

Postimi u fshi vetëm një ditë më vonë. “O Zot,” shkroi Roan në Instagram Stories, “nuk i dija gjithë ato marrëzira që përfaqësonte znj. Bardot. Natyrisht që nuk i mbështes. Shumë zhgënjyese t’i mësosh.”

Roan nuk i specifikoi se për cilat “marrëzira” bëhej fjalë, por ka shumë të tilla. Imazhi ikonik i Bardot-it mund të ketë mbetur i ngrirë në kohë për disa, por realiteti ishte shumë më i ashpër. Me kalimin e viteve, figura publike e saj u shndërrua në diçka gjithnjë e më toksike.

Bardot-i i viteve të vona ishte, pa dyshim, një aktiviste e përkushtuar për të drejtat e kafshëve. Por njëkohësisht ishte edhe një raciste e papërmbajtur. Për myslimanët ajo shkruante: “Ata therin gra e fëmijë, murgjit tanë, nëpunësit tanë, turistët tanë dhe delet tona. Një ditë do të na therin edhe ne dhe do ta kemi merituar.” Për emigrantët e paligjshëm shkruante se “përdhosin kishat tona, i kthejnë në stallë njerëzore, defekojnë pas altarit, urinojnë mbi kolonat dhe përhapin erën e tyre të neveritshme nën harqet e shenjta”.

Këto qëndrime nuk i kushtuan vetëm reputacionin: Bardot u dënua pesë herë për nxitje të urrejtjes racore. Ajo i quajti homoseksualët “monstra panairi” dhe i përqeshi viktimat e #MeToo si “hipokrite, qesharake dhe të kota”. Megjithatë, pas vdekjes së saj, presidenti francez Emmanuel Macron e quajti “legjendë të shekullit”, duke thënë se “Brigitte Bardot mishëroi një jetë lirie”.

Si mund të pajtohet ky paradoks: një grua që ishte njëkohësisht simbol i çlirimit seksual dhe zë i hapur i urrejtjes?

Në Francë, kjo anë e Bardot-it nuk ka qenë kurrë diçka e fshehtë. Nekrologjitë franceze kanë qenë të drejtpërdrejta. Ajo “mishëroi urrejtjen racore”, shkroi Le Monde, dhe ishte “një përjashtim në kulturën franceze, e vetmja figurë e famshme që mbrojti hapur të djathtën ekstreme”. Për më shumë se 30 vjet, Bardot ishte e martuar me Bernard d’Ormale, këshilltar i lartë i Jean-Marie Le Pen (themelues i partisë së ekstremit të djathtë, Fronti Kombëtar). Vetë Le Pen e përshkroi Bardot-in si “nostalgjike për një Francë të pastër”.

Edhe Libération vuri në dukje se dashuria e saj për kafshët u ndërthur me një vizion racist për Francën. Në vitet e fundit, Bardot jetonte e izoluar në Saint-Tropez, “e rrethuar nga kafshët dhe nga inati i saj”.

Sipas ekspertes së kinematografisë, Ginette Vincendeau, Bardot në Francë ka qenë gjithmonë më e pranishme politikisht sesa në Britani, ku ende shihej kryesisht si yll kinemaje. “Si pioniere në mënyrën se si u përfaqësua dëshira femërore, Bardot mbetet një figurë që meriton të analizohet dhe, në një farë mënyre, edhe të vlerësohet,” shprehet ajo.

Bardot nuk e quajti kurrë veten feministe, por ndikimi i saj në çlirimin seksual të grave në Francë ishte i jashtëzakonshëm. Në një shoqëri thellësisht konservatore, filmi “And God Created Woman” (1956), ku Bardot luante rolin e një gruaje që nis dhe e shijon seksin, pati një ndikim të jashtëzakonshëm. Ajo ishte e dëshiruar nga burrat, por edhe fantazi për gratë, sepse përfaqësonte një liri që shumica nuk e kishin.

“Me Brigitte Bardot, Franca kaloi nga një shoqëri e mbytur nga moralizmi te aspiratat që çuan në Majin ’68,” thotë historiania Émilie Giaime. “Ajo ishte karburanti i kësaj metamorfoze shoqërore.” Lëvizja studentore e majit 1968 në Francë filloi me protesta studentore kundër universiteteve të vjetëruara dhe autoritarizmit, duke u përshkallëzuar në demonstrata masive për ndryshime shoqërore dhe pothuajse duke rrëzuar qeverinë e presidentit Charles de Gaulle me trazira, barrikada dhe thirrje për revolucion.

Por fama e saj pati edhe një kosto të tmerrshme. Bardot ishte viktima e parë e kulturës së paparacëve. Ajo u përndoq pa pushim, deri në atë pikë sa u detyrua të lindte në shtëpi, e rrethuar nga fotografë, pas një shtatzënie që nuk e kishte dëshiruar dhe nuk kishte mundur ta ndërpriste. Pikërisht përvoja e saj ndikoi në krijimin e ligjeve të sotme strikte për privatësinë në Francë.

Ndryshe nga ikonat e tjera të epokës së saj, si Marilyn Monroe apo Jayne Mansfield, Bardot nuk vdiq e re. Ajo jetoi gjatë dhe u bë gjithnjë e më e inatosur.

“Kur e çmonton një mit,” thotë studiuesja Sarah Leahy, “kupton se është e pamundur të nxjerrësh një kuptim të vetëm nga jeta e një njeriu.” Simboli seksual, ikona e filmit, aktivistja, racistja. Brigitte Bardot ishte të gjitha këto njëkohësisht.

Burimi: Guardian