English
Lifestyle

Pse është kaq e frikshme dita e premte, datë 13

Pse është kaq e frikshme dita e premte, datë 13

Logjikisht, nuk ka asnjë arsye pse njerëzit duhet t’i frikësohen ditëve të javës. Por kur data 13 rastis në ditën e premte, atëherë ndryshon puna. Pse i frikësohemi kaq shumë?

Jane Risen, një shkencëtare bihejvioriste në University of Chicago Booth School of Business, thotë se besëtytnitë kanë ndikim te besimtarët dhe jobesimtarët. Në një studim, Risen zbuloi se edhe pse njerëzit e identifikonin veten si supersticioz ose josupersticioz, në të dyja rastet ishin të prirur të mendonin se një gjë e keqe mund t’u ndodhte për shkak të fatit të keq.

“Në përgjithësi, unë mendoj se kjo ndodh sepse fatkeqësitë janë të parat që na shkojnë në mendje. Ky lloj i të menduarit është më i përhapur për të premten, datë 13.”

Jane Risen thekson se kjo datë është një fenomen shumë i njohur kulturor. “Edhe kur nuk janë supersticiozë, njerëzit flasin për këtë datë sepse është një element i njohur në kultura të ndryshme. Kjo do të thotë se njerëzit priret t’i vënë re më shumë gjërat e këqija që ndodhin në këtë ditë.”

Nga vjen frika?

Është e vështirë të përcaktosh origjinën e një besëtytnie. Por Stuart Vyse, një profesor i psikologjisë në Connecticut College në New London, thotë se frika nga e premtja, datë 13 mund të jetë rrënjosur nga besimet fetare – i ftuari i 13 në Darkën e Fundit (Juda), tradhtoi Jezusin dhe kryqëzimi i Jezusit ndodhi ditën e premte, e cila është njohur edhe si dita e xhelatëve.

Kombinimi i këtyre dy elementeve prodhoi një lloj frike. Të tjerë studiues biblikë thonë se Eva e tundoi Adamin me frutin e ndaluar ditën e premte dhe se Abeli vrau të vëllain, Kainin, të premten, datë 13.

Thomas Fernsler, një shkencëtar në University of Delaware në Newark, thotë se një tjetër arsye pse njerëzit i frikësohen kësaj dite lidhet me numrin 13, që vjen fill pas 12. “Numerologët e konsiderojnë 12-n si numër të plotë. Ka 12 muaj të vitit, 12 shenja të zodiakut, 12 perëndi në Olimp, 12 fise në Izrael, 12 apostuj të Jezusit.”

Megjithatë kjo frikë nuk është e përhapur në të gjitha kulturat. Në Spanjë, ditë fatkeqe konsiderohet e marta, datë 13. Në besimet e lashta romake, dita më e tmerrshme konsiderohej e premtja, datë 17. Numri romak XVII mund të riorganizohet në XIVI që latinisht ka kuptimin “jeta ime ka mbaruar”.

Pavarësisht se janë thjesht besëtytni, njerëzit i tremben. “Nëse janë pjesë e kulturës, ne priremi t’i nderojmë,” thotë Thomas Gilovich, prefesor i psikologjisë në Cornell University në New York. “Ndihesh sikur po ta injorosh, do ta tërheqësh fatin e keq.”

Fobia nga kjo ditë njihet si Paraskevidekatriaphobia – bashkimi i fobisë nga numri 13 dhe fobisë nga dita e premte. Ndodh që një datë e tillë të përsëritet edhe dy herë brenda një viti dhe shumë rrallë tre. Gjatë 2019-s, u përsërit dy herë; në shtator dhe sot (e premte, 13 dhjetor).

Artikull i rekomanduar:

Data 13, e premte: 13 ngjarjet që shokuan botën!

Burimi: National Geographic

Mos humbisni edhe

REELS

Edhe pse puna për Beatrix vazhdon, ashtu siç vazhdonte edhe shumë më përpara se sëmundja e nënës së saj të bëhej publike, ajo nuk nguron të ndajë një moment prekës, por të vërtetë. ♥️

Nëse lëkura jote është e thatë dhe pak dramatike, ndoshta ka nevojë vetëm për pak më shumë dashuri. 💧Serumi Restructa nga Bioesthe është si një gotë ujë e freskët për fytyrën - me acid hialuronik që hidraton në thellësi dhe i jep lëkurës atë pamjen e shëndetshme Për më shumë? @cfopharma_aesthetics i di të gjitha sekretet. 😉

🤣🤣🤣🤣🤣🤣🤣

🤔 👀 Ditën e djeshme, në faqen zyrtare të BBVA-5 janë publikuar disa video të banorëve nga dhoma e rrëfimit. Në një prej tyre ishte edhe Miri, i cili reagonte i përlotur tani që nuk do të ketë mundësinë të ndajë më krevatin me Selin. Për shumë prej komentuesve online, lotët e tij janë të pakuptueshëm. Disa e gjykojnë duke i kujtuar gruan jashtë, ndërsa disa të tjerë i shohin këta lot si diçka më shumë. Sipas tyre, Miri ndjen diçka më shumë për Selin.

Timothée Chalamet e shfrytëzoi fjalimin e pranimit të çmimin “Aktori më i mirë” nga Critics Choice Awards për të falënderuar Kylie Jenner, duke e përmendur hapur si partneren e tij prej tre vitesh. Ai theksoi se mbështetja dhe historia që kanë ndërtuar së bashku kanë qenë një pjesë thelbësore e rrugëtimit të tij. Aktori tha se nuk do ta kishte arritur këtë pa Kylie-n, duke e paraqitur fitoren jo vetëm si një arritje profesionale, por si diçka të ndërtuar krah personit që ka qenë pranë tij gjatë gjithë procesit. Kamera u kthye nga Jenner në sallë, ajo buzëqeshi dhe duartrokiti, dukshëm e emocionuar nga momenti.

Ish-miss-i shqiptar, Agnesa Vuthaj, do të bëhet nënë për herë të parë.

Lore jeton në flluskën e saj dhe mirë e bën 😂

Kujdesuni dhe stiloni flokët me STYLPRO Red & Infrared Thermal Brush nga @skin.care.albania , një kombinim perfekt i teknologjisë së avancuar të nxehtësisë me fuqinë e dritës së kuqe (Red LED) dhe infra të kuqe (Infra-Red) për flokë më të butë, më të shëndetshëm dhe plot shkëlqim.

@smartentry_al ka hapur dyqanin e ri në Rrugën e Durrësit, pranë gjimnazit “Qemal Stafa”, sepse disa gjëra duhen parë, prekur dhe provuar live. Kaloni njëherë, hidhni një sy nga afër dhe mos harroni: uljet vazhdojnë. 😉

Gjesti është rikthyer në rrjetet sociale me një mesazh për ndjekësit e tij që pas humbjes tragjike të vëllait në shtator të këtij viti. Ai ka falenderuar të gjithë njerëzit për mbështetjen e treguar gjatë kësaj periudhe të vështirë për familjen. Për më shumë detaje klikoni linkun në stories.

Why is Friday the 13th so scary

Pse është kaq e frikshme dita e premte, datë 13

Logically, there is no reason why people should fear the days of the week. But when the 13th happens on Friday, then things change. Why are we so scared?

Jane Risen, a behaviorist scientist at the University of Chicago's Booth School of Business, says superstitions affect believers and unbelievers. In one study, Risen found that although people identified themselves as superstitious or non-superstitious, they were both inclined to think that something bad could happen to them because of bad luck.

"In general, I think this is because disasters are the first ones that come to our mind. This kind of thinking is more prevalent on Friday, Dec. 13. ”

Jane Risen points out that this date is a well-known cultural phenomenon. “Even when they are not superstitious, people talk about this date because it is a well-known element in different cultures. This means that people tend to notice more of the bad things that happen on this day. "

Where does the fear come from?

It is difficult to determine the origin of a superstition. But Stuart Vyse, a professor of psychology at Connecticut College in New London, says fears of Friday the 13th may have been rooted in religious beliefs - the 13th guest at the Last Supper (Judas) betrayed Jesus and Jesus' crucifixion happened on Friday, which is also known as the day of the executioners.

The combination of these two elements produced a kind of fear. Other Bible scholars say that Eve tempted Adam with the forbidden fruit on Friday and that Abel killed his brother, Cain, on Friday the 13th.

Thomas Fernsler, a scientist at the University of Delaware in Newark, says another reason people fear this day is with the number 13, which comes just after 12. "Numerologists consider 12 to be an integer. There are 12 months of the year, 12 signs of the zodiac, 12 gods in Olympus, 12 tribes in Israel, 12 apostles of Jesus. ”

However, this fear is not widespread in all cultures. In Spain, the unfortunate day is considered Tuesday, the 13th. In ancient Roman beliefs, the most dreaded day was considered the Friday, the 17th. The Roman number XVII can be rearranged to XIVI which in Latin means "my life is over".

Despite being merely superstitious, people fear them. "If they are part of the culture, we tend to honor them," says Thomas Gilovich, professor of psychology at Cornell University in New York. "It feels like if you ignore it, you will attract bad luck."

The phobia of this day is known as Paraskevidekatriaphobia - the combination of phobia number 13 and phobia of Friday. It happens that such a date is repeated twice in one year and very rarely three. During 2019, it was repeated twice; in September and today (Friday, December 13).

Recommended article:

Date 13, Friday: 13 events that shocked the world!

Source: National Geographic

×