KESHILLA PER BLERJET TUAJA
Art & Libra

Fitoi çmimin Nobel: Peter Handke, një ‘avokat’ i Sllobodan Millosheviçit

Shkruar nga Anabel

10 Tetor 2019

Siç mund ta keni lexuar, çmimi Nobel në Letërsi për vitin 2019 iu dha shkrimtarit austriak Peter Handke me motivacion “punën ndikuese që me zgjuarsi gjuhësore ka eksploruar specifikat e përvojës njerëzore”.

Disa vepra të tij: A Sorrow Beyond Dreams”, “The Goalie's Anxiety at the Penalty Kick”, “The left-handed woman”, “Storm Still”, “The afternoon of a writer” e të tjera.

Po kush është Peter Handke, përtej librave?

Handke ka mbajtur një qëndrim pro-Serbisë përsa i përket Luftës Jugosllave dhe bombardimeve të NATO-s, që sollën pavarësinë e Kosovës dhe vendeve të tjera nën udhëheqjen serbe, gjë që kanë ndikuar që figura e tij të shihet me kritika duke u përshkruar si përfaqësuese e nacionalizmit ekstrem serb.

Në të kaluarën, Handke ka sulmuar mediat perëndimore duke i akuzuar për keqpërfaqësim të shkaqeve dhe pasojave të luftës. Me po të njëjtat tone, ai ka shkruar edhe kundër bombardimeve të NATO-s në ish-Jugosllavi.

Ish-presidenti jugosllav Sllobodan Millosheviç, i njohur si "kasapi i Ballkanit", kërkoi që Handke të thirrej si dëshmitar i tij mbrojtës në Gjykatën Penale për Krimet e Luftës së ish-Jugosllavisë, por shkrimtari nuk pranoi. Ai shkoi në gjykatë si spektator.

Megjithatë, mjafton të përmendim fjalimin e tij në funeralin e Millosheviçit, për të kuptuar se në të vërtetë Handke e përkrahte figurën e tij. Fjalimi u mbajt në gjuhën serbe dhe shkaktoi polemika.

“Bota, e ashtuquajtura Botë, di gjithçka për Jugosllavinë, Serbinë. Bota, e ashtuquajtura Botë, di gjithçka për Sllobodan Millosheviçin. E ashtuquajtura Botë e di të vërtetën. Kjo është arsyeja pse e ashtuquajtura Botë mungon sot, dhe jo vetëm sot, dhe jo vetëm këtu. Nuk e di të vërtetën. Po unë shoh. Unë dëgjoj. Unë ndiej. Mua më kujtohen gjëra. Kjo është arsyeja pse unë jam këtu sot, afër Jugosllavisë, afër Serbisë, afër Sllobodan Millosheviçit,” tha ai.

Millosheviç, ish-presidenti i Jugosllavisë, u akuzua për gjenocid (shfarosje e plotë a e pjesshme e një popullsie) dhe krime të tjera të luftës në periudhën 1991-1995 nga Gjykata Penale Ndërkombëtare për ish-Jugosllavinë, përpara se të ndërronte jetë në 2006-n.

Pozicioni i Handke në luftën jugosllave është kundërshtuar nga shkritmari dhe eseisti slloven Drago Jancar dhe të tjerë studiues. Nuk është hera e parë që ai fiton një çmim, i cili pasohet me polemika.

Handke ka fituar më parë edhe çmimin International Ibsen Award, ku fill pas të cilit protestuesit në Oslo e cilësuan si fashist të lidhur me krimet e luftës. Kritikët ironizuan duke thënë se t’i japësh Handke-s çmimin Ibsen, është si t’i japësh politikanit nazist Goebbels çmimin e filozofit Immanuel Kant. Në 2006-n u nominua për Heinrich Heine Prize, por çmimi u hoq bazuar te pikëpamjet e tij politike.

Përzierja e pikëpamjeve politike me arritjet estetike vazhdon të mbetet një debat i hapur. Disa janë të mendimit se një shkrimtar i mirë, nuk ka pse domosdoshmërisht të jetë njeri i mirë. Ndërkohë që të tjerë mendojnë se pavarësisht arritjeve estetike, nuk duhen vlerësuar artistët të cilët kanë mbështetur politika kriminale kundër njerëzimit.

MOS I HUMBISNI